पेन्शन फंड रेग्युलेटरी अँड डेव्हलपमेंट अथॉरिटी (PFRDA) ने NPS वात्सल्य योजना २०२५ साठी अधिकृत मार्गदर्शक तत्वे जारी केली आहेत. ज्याचा उद्देश मुलांची दीर्घकालीन आर्थिक सुरक्षा मजबूत करणे आहे.
ही योजना विशेषतः १८ वर्षांखालील मुलांसाठी तयार करण्यात आली आहे जेणेकरून त्यांचे आर्थिक भविष्य सुरक्षित राहील. एनपीएस वात्सल्य योजनेची घोषणा २०२४-२५ च्या केंद्रीय अर्थसंकल्पात करण्यात आली होती.
१८ सप्टेंबर २०२४ रोजी अर्थमंत्री निर्मला सीतारमण यांनी ती सुरू केली होती. या योजनेचा उद्देश पालकांना किंवा कायदेशीर पालकांना त्यांच्या मुलांसाठी लहानपणापासूनच नियमित बचत सुरू करण्यास सक्षम करणे आहे. जे नंतर त्यांच्या पेन्शनसाठी एक मजबूत पाया बनेल. १८ वर्षांखालील कोणताही भारतीय नागरिक या योजनेअंतर्गत खाते उघडू शकतो. यामध्ये एनआरआय आणि ओसीआय मुलांचा समावेश आहे. हे खाते मुलाच्या नावाने उघडले जाईल. परंतु ते पालक चालवतील. या योजनेअंतर्गत मूल एकमेव लाभार्थी असेल.
एनपीएस वात्सल्य खात्यात किमान प्रारंभिक आणि वार्षिक योगदान फक्त ₹२५० आहे. कमाल गुंतवणूक मर्यादा नाही. विशेष म्हणजे, पालकांव्यतिरिक्त, नातेवाईक आणि मित्र देखील भेट म्हणून मुलाच्या खात्यात पैसे जमा करू शकतात. खाते उघडल्यानंतर तीन वर्षांनी, शिक्षण, वैद्यकीय उपचार किंवा विशेष गरजांसाठी ठेव रकमेच्या २५% पर्यंत रक्कम काढता येते. ही सुविधा १८ वर्षांच्या आधी दोनदा आणि १८ ते २१ वयोगटातील दोनदा उपलब्ध आहे. जेव्हा मूल १८ वर्षांचे होईल तेव्हा नवीन केवायसी प्रक्रिया आवश्यक असेल.
यानंतर, २१ वर्षांचे होईपर्यंत, खातेधारकाकडे तीन पर्याय आहेत: योजना सुरू ठेवा, एनपीएस टियर-१ खात्यात शिफ्ट व्हा किंवा योजनेतून बाहेर पडा. जर एकूण ठेव ₹८ लाख किंवा त्यापेक्षा कमी असेल तर संपूर्ण रक्कम काढता येईल. ग्रामीण आणि निमशहरी भागातील अधिकाधिक लोकांना याचा फायदा व्हावा म्हणून सरकारने अंगणवाडी सेविका, आशा सेविका आणि बँक सहयोगींनाही या योजनेत समाविष्ट करण्याचा निर्णय घेतला आहे. एकंदरीत, एनपीएस वात्सल्य योजना मुलांमध्ये बचतीच्या सवयी लावण्यासाठी, आर्थिक समज वाढवण्यासाठी आणि देशाची अर्थव्यवस्था मजबूत करण्यासाठी एक महत्त्वाचे पाऊल मानले जाते.